Sommige auto’s komen bij ons binnen omdat ze duidelijk gerestaureerd moeten worden.
Bij andere auto’s ligt dat veel minder voor de hand.
Deze Porsche 964 RS uit 1992 behoort nadrukkelijk tot die tweede categorie.
Uitgevoerd in Grandprix White, slechts 39.082 kilometer gereden, schadevrij en vrijwel volledig in de eerste lak. Alleen het rechter achterscherm was in het verleden opnieuw gespoten, vermoedelijk vanwege een kras of een andere kleine beschadiging.
Het is precies zo’n auto waarbij in een verkoopadvertentie al snel termen verschijnen als ‘concoursstaat, verzamelaarsauto, uitzonderlijk origineel, lage kilometerstand en top onderhouden’.
En op het eerste gezicht valt daar misschien nog best iets voor te zeggen.
Wij zagen iets anders.
Meer dan dertig jaar oud blijft meer dan dertig jaar oud
Een lage kilometerstand betekent niet automatisch dat een auto technisch en cosmetisch in uitzonderlijke conditie verkeert. Sterker nog: jarenlang weinig gebruiken of stilstaan kan zijn eigen problemen veroorzaken.
Bij binnenkomst hebben we deze RS daarom niet beoordeeld op zijn reputatie, kilometerstand of marktwaarde, maar zoals we iedere klassieke Porsche beoordelen: onderdeel voor onderdeel.
Daar kwam een heel ander beeld uit naar voren.
De auto had inmiddels zoveel achterstallig onderhoud dat ermee rijden eigenlijk niet meer verantwoord was. De remklauwen zaten vast en de banden waren sterk verouderd. Er waren olielekkages bij de olieretourpijpjes en tuimelaarassen en ook het sperdifferentieel voelde niet zoals het hoorde.
Maar het zat vooral in de optelsom.
Rubbers waren uitgedroogd. Poedercoating op onderstel- en motordelen begon los te laten. Verzinkte onderdelen waren verweerd. De bodem was sterk vervuild en vertoonde krassen en beschadigingen. Kitwerk was plaatselijk aangetast. Achterlichtunits en de reflectorbalk waren verweerd en vertoonden barstjes en craquelé. De voorruit en carrosserie hadden steenslag en het lakwerk zat vol met kleine gebruikssporen.
Ook het eerder gespoten rechter achterscherm voldeed niet aan onze norm. De lak was veel te dik aangebracht en had een duidelijk sinaasappeleffect. Ook de achterbumper was in het verleden niet mooi hersteld.
Was dit daarmee een slechte 964 RS?
Nee.
Maar een Porsche in concoursstaat was het naar onze maatstaven evenmin.
Het was vooral een buitengewoon originele en waardevolle 964 RS die na meer dan dertig jaar aandacht nodig had. En juist vanwege die originaliteit moest die aandacht heel zorgvuldig worden uitgevoerd.
Restaureren zonder de auto haar geschiedenis af te nemen
Na een uitgebreide technische en cosmetische opname hebben voor de eigenaar een plan opgesteld.Daarbij ontstond ook de vraag hoe je zo’n project eigenlijk moet noemen.
Wij noemen het een restauratie.
Niet omdat de carrosserie slecht was, de auto ooit zwaar beschadigd was geweest of volledig opnieuw opgebouwd moest worden. Integendeel. Het uitgangspunt was juist uitzonderlijk goed.
Maar restaureren betekent voor ons:
Een auto zo zorgvuldig mogelijk terugbrengen naar de staat waarin hij oorspronkelijk verkeerde.
Bij deze RS betekende dat terug naar 1992.
Na akkoord van de eigenaar is onze classic specialist Luuk begonnen met de demontage:
Interieur, ruiten, verlichting, onderstel, motor en talloze andere componenten werden verwijderd.
Daarna begon het werk dat uiteindelijk het grootste deel van zo’n restauratie bepaalt:
duizenden kleine beslissingen.
Wat kunnen we behouden? Wat kunnen we herstellen? Wat moet opnieuw verzinkt, gecoat of gespoten worden? En alleen wanneer behoud of herstel niet verantwoord is: wat moet worden vervangen?
Soms moet je een onderdeel zelf opnieuw maken
Het onderstel werd volledig gereviseerd en verschillende componenten werden opnieuw verzinkt.
Daarbij liepen we onder meer tegen een versleten stofrubber in de veerplaten aan.
Porsche levert dit rubber niet afzonderlijk.
De eenvoudige oplossing zou zijn geweest om naar een alternatief onderdeel te zoeken of een andere technische oplossing te bedenken.
Dat wilden we niet.
Het oorspronkelijke rubber werd daarom 3D-gescand en vervolgens met een speciale 3D-rubberprinter met de juiste specificaties gereproduceerd. Zo konden we de oorspronkelijke constructie behouden in plaats van de auto aan te passen aan wat tegenwoordig toevallig nog verkrijgbaar is.
Dat lijkt misschien een klein detail.
Bij een restauratie als deze bestaan er echter geen onbelangrijke details.
Ook de motor hoefde niet mooier. Wel weer correct.
De motor werd uit de auto verwijderd en gedeeltelijk gedemonteerd. Onder andere de lekkende rubbers van de olieretourpijpjes werden vervangen.
Voor deze pijpjes bestaan reparatiesets met uitschuifbare exemplaren. Technisch kan dat een prima reparatiemethode zijn.
Voor deze 964 RS vonden wij dat niet de juiste oplossing.
De oorspronkelijke onderdelen werden daarom gedemonteerd en opnieuw verzinkt, waarna ze met nieuwe afdichtingen weer werden gemonteerd.
Niet omdat de auto daardoor beter rijdt dan met een moderne reparatieset.
Wel omdat het klopt.
Centimeter voor centimeter
De bodem van de RS hebben we volledig met de hand gereinigd. Met reinigingsmiddelen, kwasten en vooral veel geduld werd centimeter voor centimeter alle vervuiling verwijderd. Niet met koudijsstralen om beschadigingen aan bodem en kit te voorkomen, maar helemaal met de hand.
Krassen en kleine beschadigingen werden plaatselijk hersteld en waar nodig opnieuw in de oorspronkelijke kleuren gespoten.
Daarbij kwamen we bij een interessant dilemma.
Tijdens de productie van de auto was onder de carrosserie lichte witte laknevel terechtgekomen. Kleine witte spettertjes die strikt genomen helemaal niet netjes zijn.
Maar ze waren wél origineel.
Door het herstellen en plaatselijk opnieuw spuiten van de bodem verdwenen deze oorspronkelijke productiesporen.
Dus hebben we ze teruggebracht.
Niet willekeurig, maar zodanig dat de onderzijde opnieuw het beeld kreeg dat bij de oorspronkelijke fabrieksafwerking hoort.
Hetzelfde gold voor het matzwarte gedeelte achter de grille van de voorbumper.
Ook dit werd opnieuw uitgevoerd zoals Porsche het destijds had gedaan.
Restaureren betekent soms bewust níét perfect werken
Misschien is dit wel het belangrijkste uitgangspunt van het hele project.
Een klassieke Porsche restaureren betekent voor ons niet dat ieder onderdeel zo strak, glanzend en perfect mogelijk moet worden gemaakt.
Dat zou relatief eenvoudig zijn.
Maar Porsche bouwde deze auto’s in 1992 ook niet als handgemaakte museumobjecten. Een nieuwe 964 RS had productiesporen, laknevel en variaties in afwerking.
Fabriekswax
Ook de onderzijde van de auto was vanuit de fabriek voorzien van een amberkleurige beschermende wax. Deze beschermde onder andere delen van motor, versnellingsbak en onderstel tegen oxidatie.
Na ruim dertig jaar was die oorspronkelijke wax uitgedroogd en grotendeels verdwenen of afgebladderd. We besloten daarom de resterende oude wax volledig te verwijderen en de verschillende componenten opnieuw te conserveren.
Daarvoor hebben we zelfs Valvoline bij het project betrokken om samen vast te stellen welk product het oorspronkelijke materiaal zo goed mogelijk benaderde.
En toen kwam misschien wel het opmerkelijkste gedeelte:
de nieuwe wax mocht niet te netjes worden aangebracht.
De fabrieksmedewerkers brachten deze bescherming destijds functioneel aan. Niet ieder randje en iedere laag was perfect gelijkmatig.
Dus hebben wij geprobeerd het óók niet perfect te doen.
Want een perfect egaal aangebrachte waxlaag zou er mooier uitzien, maar minder authentiek zijn.
De oorspronkelijke lak als uitgangspunt
Ook het lakwerk vroeg om een andere benadering dan bij een normale restauratie.
Het overgrote deel van de carrosserie stond immers nog in de originele Grandprix White fabriekslak. Die wilden we absoluut behouden.
De oorspronkelijke lak werd daarom zeer zorgvuldig gecorrigeerd en gepolijst, zodat krassen en gebruikssporen zoveel mogelijk verdwenen zonder onnodig origineel materiaal weg te nemen.
Het rechter achterscherm vormde een uitzondering. Het oude reparatiewerk was kwalitatief onvoldoende en de laklaag was veel te dik.
Het scherm werd daarom volledig kaal gemaakt en opnieuw gespoten met een originele 2K-lakopbouw. Ook de gewenste laklaagdikte werd vooraf met de spuiter besproken.
Het doel was niet alleen de juiste kleur.
Ook een lakdiktemeting moest uiteindelijk een waarde laten zien die past bij de oorspronkelijke fabrieksafwerking.
Daarbij bleek Grandprix White nog een uitdaging op zichzelf.
De oorspronkelijke lak was in ruim dertig jaar heel licht verkleurd. Na intensief polijsten werd de lak aanvankelijk weer iets witter, om in de weken daarna opnieuw iets van kleur te veranderen.
Om het nieuwe spuitwerk werkelijk goed op de originele carrosserie te laten aansluiten, hebben we uiteindelijk zelfs de lakfabrikant bij het proces betrokken.
Details die bijna niemand ziet
Veel onderdelen werden hersteld en alleen waar nodig vervangen. Onder andere de achterlichtunits, reflectorbalk, koplampglazen en de door steenslag beschadigde voorruit werden vernieuwd.
Originele stickers en markeringen werden opnieuw aangebracht.
Het interieur werd volledig en zeer zorgvuldig aangepakt.
Leder, bekleding, instaplijsten, stuurwiel en andere interieurcomponenten werden gereinigd, hersteld of vervangen met steeds hetzelfde doel: niet de indruk van een gerestaureerd interieur creëren, maar van een interieur dat simpelweg uitzonderlijk goed bewaard is gebleven.
Ook de originele magnesium wielen vroegen om specialisme
Door de jaren heen was magnesiumoxidatie onder de lak zichtbaar geworden. De wielen werden daarom zorgvuldig ontlakt. Zelfs de lak tussen de ingegoten letters en opschriften werd met de hand verwijderd, onder andere met houten tandenstokers om het zachte magnesium niet te beschadigen.
Daarna werden de wielen opnieuw opgebouwd met een voor magnesium geschikte grondlaag en de correcte afwerking.
Zelfs het lettertype op de remklauwen moest kloppen
De vastzittende remklauwen werden volledig gereviseerd en opnieuw gepoedercoat.
Daarna moest de PORSCHE-belettering worden teruggebracht.
Een moderne Porsche-belettering gebruiken lijkt dan voor de hand liggend.
Alleen gebruikte Porsche begin jaren negentig op deze remklauwen een ander lettertype dan tegenwoordig.
Dus hebben we de oorspronkelijke letters eerst gescand.
Aan de hand daarvan zijn speciale sjablonen gemaakt waarmee de PORSCHE-belettering opnieuw op de remklauwen kon worden gespoten. Daarna werden de klauwen met blanke lak afgewerkt.
Een detail dat waarschijnlijk maar weinig mensen ooit zal opvallen.
Maar wij weten dat het klopt.
En de eigenaar weet het ook.
Wanneer is een restauratie geslaagd?
Tijdens zo’n project kun je steeds verder gaan. Ieder boutje kan mooier, ieder oppervlak strakker en ieder onderdeel glanzender.
Daar zit tegelijkertijd een gevaar.
Een auto kan namelijk ook worden overgerestaureerd.
Onze doelstelling met deze 964 RS was daarom vanaf het begin helder:
iemand die de auto na voltooiing bekijkt, zou eigenlijk niet moeten kunnen zien dat de Porsche gerestaureerd is.
Hij zou moeten denken dat deze 964 RS op onverklaarbare wijze sinds 1992 vrijwel onveranderd bewaard is gebleven.
Daarvoor moet niet alleen alles wat versleten, beschadigd of verouderd is worden hersteld. Ook de oorspronkelijke productiemethoden, materialen, afwerkingen en soms zelfs de onnauwkeurigheden moeten worden begrepen en gerespecteerd.
Juist die kleine imperfecties vertellen namelijk iets over hoe Porsche deze auto’s destijds werkelijk bouwde.
Authenticiteit zit niet in perfectie.
Authenticiteit zit in het detail.
Een restauratie op dit niveau staat of valt uiteindelijk met degene die het werk uitvoert. Onze classic specialist Luuk heeft deze 964 RS gedurende het gehele project onder zijn hoede gehad. Van de eerste demontage tot de laatste details bij de eindmontage. Juist doordat één monteur het complete project bewaakt, blijven ook de honderden kleine keuzes die tijdens zo’n restauratie worden gemaakt consequent.
Terug naar 1992
Na een langdurig project stond er uiteindelijk weer een Grandprix White Porsche 964 RS zoals wij vinden dat hij eruit moet zien.
Niet als een dertig jaar oude auto die heel netjes is opgeknapt.
Niet als een overgerestaureerd museumstuk.
Maar zoveel mogelijk als de auto die in 1992 de Porsche-fabriek verliet.
Van de restauratie hebben we duizenden foto’s gemaakt. Voor dit artikel hebben we daar ongeveer veertig uit geselecteerd. Ze laten niet alleen het eindresultaat zien, maar vooral hoeveel werk er schuilgaat in details die uiteindelijk juist níét moeten opvallen.
Dat is misschien de paradox van een restauratie op dit niveau.
Hoe beter het werk is uitgevoerd, hoe minder je ervan terug zou moeten zien.
En precies daarin zit voor ons het verschil tussen een Porsche die in concoursstaat wordt genoemd en een Porsche waarvan ieder detail daadwerkelijk klopt.
